بالا رفتن ناگهانی آمپر آب و دیدن بخار غلیظی که از زیر کاپوت ماشین خارج میشود، یکی از دلهرهآورترین اتفاقاتی است که میتواند در حین رانندگی در جاده رخ دهد. جوش آوردن ماشین در وسط جاده، مخصوصاً در مسافتهای طولانی مانند محور پرتردد تهران-مشهد، استرس زیادی به همراه دارد. اما اولین و مهمترین قانون در این شرایط این است: خونسردی خود را حفظ کنید.
سر تیتر مطالب
ابتدا به شما میگوییم که در همان لحظات اولیه برای جلوگیری از آسیبهای جانی و سوختن کامل موتور چه کارهایی باید انجام دهید. سپس ۷ علت اصلی و فنی جوش آوردن ماشین در جاده را بررسی میکنیم و در نهایت به شما خواهیم گفت که چه زمانی میتوانید به مسیر خود ادامه دهید و چه زمانی باید فوراً با یدککش تماس بگیرید.
ماشینتان همین الان جوش آورده؟ (۵ اقدام حیاتی در لحظه اول)
اگر در حال خواندن این مقاله هستید و ماشینتان همین الان در کنار جاده جوش آورده است، ثانیهها برای نجات موتور خودروی شما اهمیت دارند. لطفاً فوراً جفت راهنما (فلاشر) را روشن کرده و خودرو را با احتیاط به شانه خاکی جاده یا لاین کندرو هدایت کنید. پس از توقف، این اقدامات را انجام دهید:
قانون طلایی: درب رادیاتور را تحت هیچ شرایطی باز نکنید!
بزرگترین و خطرناکترین اشتباهی که رانندگان در زمان جوش آوردن ماشین انجام میدهند، باز کردن درب رادیاتور است. سیستم خنککننده خودرو یک مدار بسته و به شدت تحت فشار است. زمانی که دمای آب به بالای ۱۰۰ درجه سانتیگراد میرسد، آب به بخار فشرده تبدیل میشود. باز کردن ناگهانی درب رادیاتور باعث میشود که آب جوش و بخار با فشار بسیار وحشتناکی مانند یک آتشفشان به بیرون فوران کند که منجر به سوختگیهای درجه دو و سه در ناحیه صورت و دستها خواهد شد. حداقل باید ۳۰ الی ۴۵ دقیقه صبر کنید تا موتور کاملاً خنک شود.
ترفند روشن کردن بخاری ماشین در چله تابستان!
شاید عجیب به نظر برسد، اما روشن کردن بخاری ماشین در بالاترین درجه، یکی از سریعترین راهها برای کمک به خنک شدن موتور است. سیستم گرمایش داخل کابین خودرو (رادیاتور بخاری)، گرمای خود را مستقیماً از آب در حال گردش موتور میگیرد. وقتی بخاری را روشن میکنید، در واقع در حال خارج کردن گرمای اضافه از محفظه موتور و انتقال آن به داخل کابین هستید. شیشهها را پایین بکشید و بخاری را تا آخر باز کنید تا آمپر آب کمی پایین بیاید.
روی موتور ماشین آب سرد نریزید!
بسیاری از افراد برای خنک کردن سریع موتور، یک بطری آب سرد را مستقیماً روی بلوک موتور میریزند. این کار یک فاجعه مکانیکی به بار میآورد! آلیاژ چدنی یا آلومینیومی موتور در اثر گرمای شدید منبسط شده است. ریختن آب سرد باعث ایجاد پدیدهای به نام «شوک حرارتی» میشود که میتواند در کسری از ثانیه باعث ترک خوردن بلوک سیلندر شود (هزینهای معادل تعویض کل موتور).
راه حل درست: اگر آب به همراه دارید، آن را فقط و فقط روی شبکه بیرونی رادیاتور (پشت جلوپنجره) بریزید تا با کمک فن، این خنکی به آبِ داخل سیستم منتقل شود.
۷ علت اصلی جوش آوردن ماشین در مسافتهای طولانی و جاده
حالا که خطر اولیه رفع شده و ماشین کمی خنک شده است، باید به دنبال علت مشکل بگردیم. بالا رفتن آمپر آب و داغ کردن موتور بیدلیل اتفاق نمیافتد. در ادامه رایجترین دلایل فنی این مشکل را از دیدگاه تخصصی بررسی میکنیم:
۱. کمبود مایع خنککننده (نشتی آب رادیاتور)
سادهترین و شایعترین دلیل جوش آوردن ماشین، کمبود آب در سیستم است. این کمبود معمولاً به دلیل نشتی در مسیر گردش آب رخ میدهد. سوراخ شدن شبکه رادیاتور در اثر برخورد سنگریزههای جاده، پاره شدن یا ترک خوردن شیلنگهای لاستیکی رفت و برگشت آب، و یا شل شدن بستهای فلزی از عوامل اصلی هدر رفتن مایع خنککننده هستند. همیشه باید از ترکیب استاندارد ۵۰-۵۰ ضد یخ و آب مقطر استفاده کنید، زیرا ضدیخ نقطه جوش آب را نیز بالا میبرد.
۲. از کار افتادن فن رادیاتور یا خرابی رله فن
سیستم خنککننده برای دفع حرارت در سرعتهای پایین یا درجا کار کردن، به فن رادیاتور (پروانه) وابسته است. اگر موتور فن بسوزد، فیوز آن قطع شود، یا رله فن دچار اتصالی گردد، پروانه به چرخش درنمیآید. همچنین خرابی «فشنگی آب» (سنسور دمای مایع خنککننده) باعث میشود که کامپیوتر خودرو (ECU) فرمان روشن شدن فن را در زمان مناسب صادر نکند و ماشین به سرعت جوش بیاورد.
۳. قفل کردن ترموستات روی حالت بسته
ترموستات یک شیر حرارتی مکانیکی است که وظیفه دارد دمای موتور را در یک محدوده استاندارد نگه دارد. وقتی موتور سرد است ترموستات بسته میماند، و وقتی موتور گرم میشود باز میشود تا آب داغ برای خنک شدن وارد رادیاتور شود. اگر ترموستات خراب شده و روی حالت “بسته” قفل کند، آب خنک هرگز وارد بلوک سیلندر نمیشود و چرخه گردش آب متوقف میگردد. نتیجه این اتفاق، جوش آوردن سریع و خطرناک موتور است.
۴. پاره شدن یا شل شدن تسمه واتر پمپ
واتر پمپ (پمپ آب) قلب تپنده سیستم خنککننده است که آب را با فشار در مجاری موتور (واتر ژاکتها) میچرخاند. نیروی چرخش واتر پمپ معمولاً توسط تسمه دینام (تسمه مارپیچ) تامین میشود. اگر این تسمه در اثر استهلاک پاره شود یا بیش از حد شل شده باشد، واتر پمپ از کار افتاده و آب در موتور راکد میماند. شنیدن صدای جیر جیر از داخل کاپوت قبل از جوش آوردن، یکی از علائم هشداردهنده خرابی تسمه است.
۵. سوختن واشر سرسیلندر (خطرناکترین علت)
واشر سرسیلندر قطعهای است که فضای بین بلوک موتور و سرسیلندر را آببندی میکند تا آب، روغن و گازهای احتراق با هم مخلوط نشوند. اگر به دلیل فشارهای مکرر حرارتی واشر سرسیلندر بسوزد، آب به داخل محفظه احتراق نشت کرده و موتور جوش میآورد.
علائم سوختن واشر سرسیلندر: خروج دود سفید غلیظ و شیرینبو از اگزوز، شیری یا کرم رنگ شدن روغن موتور (قاطی کردن آب و روغن)، و افت شدید توان و کمپرس موتور. در این حالت به هیچ وجه نباید استارت بزنید.
۶. گرفتگی شبکه رادیاتور با رسوبات
استفاده از آب لولهکشی (آب شیر) به جای آب مقطر و ضدیخ، به مرور زمان باعث ایجاد رسوبات آهکی و زنگزدگی در شبکههای باریک رادیاتور میشود. این رسوبات مسیر عبور آب را مسدود کرده و تبادل حرارتی را مختل میکنند. در چنین مواردی، رادیاتور نیاز به شستشوی تخصصی یا اصطلاحاً «سیخ زدن» در تعمیرگاه دارد.
۷. خرابی درب رادیاتور
درب رادیاتور فقط یک درپوش ساده نیست؛ بلکه یک سوپاپ کنترل فشار بسیار دقیق است. سیستم خنککننده برای جلوگیری از به جوش آمدن آب در دمای ۱۰۰ درجه، تحت فشار مشخصی (معمولا بین ۱۴ تا ۱۶ Psi) کار میکند. اگر فنر داخل درب رادیاتور ضعیف شود یا واشر لاستیکی آن از بین برود، سیستم نمیتواند فشار را حفظ کند، نقطه جوش آب پایین میآید و آب به سرعت تبخیر شده و ماشین جوش میآورد.
ماشین خنک شد؛ حالا چه کار کنیم؟ (ادامه مسیر یا تماس با یدککش؟)
پس از گذشت حدود یک ساعت و خنک شدن موتور، با استفاده از یک دستمال ضخیم درب رادیاتور را با احتیاط و در دو مرحله باز کنید تا گازهای باقیمانده خارج شود. حالا باید تصمیم بگیرید که آیا شرایط برای ادامه رانندگی ایمن است یا خیر.
در چه شرایطی میتوانیم به مسیر ادامه دهیم؟
اگر متوجه شدید که مشکل فقط نشتی جزئی آب از یک شیلنگ بوده یا به دلیل روشن بودن کولر در سربالایی فشار زیادی به ماشین آمده است، میتوانید مقداری آب مقطر یا در شرایط اضطراری آب معدنی به رادیاتور اضافه کنید. حتماً سیستم را به درستی هواگیری کنید. سپس کولر را خاموش کرده و با دنده سبک و دور موتور پایین به آرامی تا نزدیکترین شهر یا تعمیرگاه رانندگی کنید. در طول مسیر چشم از آمپر آب برندارید.
چه زمانی نباید استارت بزنید؟ (نیاز قطعی به امداد خودرو)
در موارد زیر استارت زدن مجدد مساوی است با از بین رفتن کامل موتور و یاتاقان زدن:
پاره شدن تسمه دینام یا تسمه تایم.
مشاهده روغنِ کرمرنگ روی درب روغن (نشانه سوختن واشر سرسیلندر).
روشن نشدن فن رادیاتور با وجود گرم بودن موتور.
قفل شدن موتور و شنیدن صداهای تقتق و غیرعادی از داخل موتور.
نشتی شدید و پارگی کامل رادیاتور که آب ریخته شده فوراً خارج میشود.
خدمات تخصصی یدککش و امداد خودرو دامغان در کنار شماست
اگر در جادههای منتهی به دامغان، محور سمنان، شاهرود، چشمهعلی یا جاده ترانزیتی تهران-مشهد دچار مشکل شدهاید و موتور ماشین جوش آورده است، لطفاً ریسک نکنید. ادامه مسیر با ماشین معیوب میتواند هزینههای دهها میلیونی برای تعمیر موتور روی دست شما بگذارد.
تیم امداد خودرو دامغان با استقرار شبانهروزی در جادهها آماده امدادرسانی به شماست. ما میتوانیم با اعزام فوری مکانیک سیار مشکلاتی نظیر تعویض تسمه یا رله فن را در همان محل جاده برطرف کنیم.
در صورت نیاز به تعمیرات اساسی، ناوگان مجهز ما شامل جرثقیل چرخگیر و کفی خودروبر (ویژه ماشینهای اتوماتیک و لوکس) ماشین شما را در نهایت ایمنی و با تعرفه رسمی اتحادیه به معتبرترین تعمیرگاههای منطقه منتقل خواهند کرد.
09192316204📞 تماس فوری با یدک کش دامغان (اعزام در ۱۵ دقیقه)
سوالات متداول درباره داغ کردن موتور در جاده (FAQ)
۱. چند دقیقه باید صبر کنم تا بتوانم درب رادیاتور ماشین جوشآورده را باز کنم؟
حداقل باید ۳۰ الی ۴۵ دقیقه زمان بدهید. حتی پس از این زمان، هرگز مستقیماً به درب دست نزنید. از یک پارچه یا حوله ضخیم استفاده کنید، درب را فقط نیمدور بچرخانید تا صدای خروج گاز (هیس) را بشنوید. پس از تخلیه کامل فشار، درب را کاملاً باز کنید.
۲. آیا روشن بودن کولر باعث جوش آوردن ماشین در سربالاییها میشود؟
بله. کمپرسور کولر نیروی خود را مستقیماً از موتور میگیرد و بار مضاعفی روی موتور ایجاد میکند. در مسیرهای سربالایی و گردنههای تند که موتور برای کشش بدنه به قدرت بیشتری نیاز دارد، روشن بودن کولر باعث افزایش شدید دمای موتور میشود. در سربالاییهای تند جاده حتماً کولر را خاموش کنید.
۳. در لحظه جوش آوردن، ماشین را خاموش کنیم یا روشن بگذاریم؟
این یکی از بزرگترین دوراهیهاست! اگر تسمه پاره نشده و رادیاتور سوراخ بزرگی ندارد که آب کاملا خالی شده باشد، ماشین را خاموش نکنید. آن را روی حالت خلاص بگذارید تا موتور درجا کار کند و واتر پمپ آب را بچرخاند (همزمان بخاری را روشن کنید). خاموش کردن ناگهانی موتور جوشآورده باعث توقف گردش آب شده و حرارت محبوس شده میتواند باعث چسبیدن رینگ و پیستونها شود. اما اگر تسمه پاره شده یا آب کاملاً تخلیه شده، فوراً موتور را خاموش کنید.
۴. آیا در شرایط اضطراری جاده، میتوانم از آب معدنی برای پر کردن رادیاتور استفاده کنم؟
استفاده از آب معدنی یا آب چشمه به دلیل داشتن املاح و رسوبات فراوان برای رادیاتور مضر است. اما اگر در جاده ماندهاید و چارهای ندارید، حفظ موتور مهمتر است. آب معدنی را اضافه کنید، اما به خاطر داشته باشید که در اولین فرصت با مراجعه به تعمیرگاه، باید کل آب سیستم را تخلیه کرده و مجدداً با ترکیب استاندارد ضدیخ و آب مقطر پر کنید.